'Luisteren naar jongeren én ouders'
Senior ervaringsdeskundige Peter over de herziening van de richtlijn Jeugdhulp met verblijf.
Wanneer zijn zoon acht jaar geleden wordt opgenomen in residentiële groepen Jeugdzorg Plus, verandert niet alleen het leven van zijn kind, maar ook dat van hemzelf als ouder. Er is sprake van permanente ontwrichting. Voor Peter was dat het begin van zijn rol als ervaringsdeskundige binnen de jeugdzorg. Niet vanuit zelfmedelijden op de bank zitten, maar aanpakken. Sindsdien is hij een actief lid van diverse expertisenetwerken, waaronder het Bovenregionaal Expertise Netwerk (BREN) Zuid-Holland, iHub en verschillende ouderraden. Het was voor hem vanzelfsprekend om in de klankbordgroep mee te denken over de herziening van de richtlijn Jeugdhulp met verblijf.
Van ‘lastige jongere’ naar mens achter het dossier
Peter zag van dichtbij hoe moeilijk het kan zijn om passende jeugdzorg te organiseren voor jongeren met een forensisch profiel. ‘Kinderen die veel aandacht nodig hebben, vragen enorm veel van professionals,’ vertelt hij. ‘Vroeger werden jongeren die ‘lastig’ waren van groep naar groep verplaatst. Sommigen hebben wel in twaalf groepen gezeten. Dat kan niet meer. Dat kun je kinderen niet meer aandoen.’ Juist daarom vindt hij het zo waardevol dat in de herziening van de richtlijn volop ruimte is gemaakt voor de stem van jongeren én ouders.
Het gezin als vertrekpunt
Een van de belangrijke verbeteringen in de nieuwe richtlijn is volgens Peter de bredere blik op het hele gezin. ‘Niet alleen kijken naar het kind, maar naar het gezin als geheel. Dat miste ik vroeger enorm. Het is zo belangrijk dat een hulpverlener vraagt: hoe gaat het met jullie allemaal? Niet alleen sturen op het dossier en de problematiek van het kind, maar op verbinding. En op het herstellen van veerkracht.’ Die verbinding is volgens hem niet alleen menselijker, maar ook effectiever: ‘Als die relatie er is, wordt behandeling uiteindelijk veel krachtiger.’
Keuzes die het verschil maken
Peter is blij met de heldere keuzes die in de richtlijn zijn gemaakt. Voor hem springen er een aantal uit:
- Kwaliteit van professionals – beter toegerust om complexe situaties te begeleiden.
- Continuïteit van zorg – minder wisselingen, meer stabiliteit.
- Luisteren naar jongeren zelf – hun perspectief telt en wordt actief meegenomen.
Nieuw in de richtlijn is ook de Big 5, een aanpak die jongeren ondersteunt in de vijf leefdomeinen die essentieel zijn op weg naar zelfstandigheid: support, wonen, school/werk, inkomen en welzijn. Peter ziet dit als een belangrijke verrijking: ‘De Big 5 sluit aan bij wat jongeren nodig hebben om zelfstandig te kunnen zijn. Daarmee wordt de richtlijn veel meer verankerd in de echte wereld waarin zij opgroeien.’
Van klinische taal naar toepasbare praktijk
Terugkijkend op het hele proces ziet Peter een duidelijke ontwikkeling: ‘De oude richtlijn Residentiële jeugdhulp was behoorlijk klinisch. De nieuwe richtlijn Jeugdhulp met verblijf is veel breder en beter toepasbaar. Het past beter bij de huidige tijd en geeft de nieuwe jeugdzorg een gezicht.’ Hij benadrukt hoe waardevol de samenwerking was tussen wetenschappers, gedragsdeskundigen, professionals en ervaringsdeskundigen. ‘Ik zat tussen onderzoekers en specialisten, en dacht even: dit gaat over systemisch werken. Maar vanaf dag één voelde ik me een volwaardig lid. Er was echt sprake van gelijkwaardigheid.’
Samen bouwen aan betere jeugdhulp
Voor Peter is de herziene richtlijn een belangrijke stap vooruit. Niet alleen omdat deze past bij alle zorgvormen voor verblijf, maar ook omdat deze nu bruikbaarder is. Het wetenschappelijk onderzoek is voor hem ondersteunend geweest aan de groep die alle ideeën integreerde en tot een kwalitatief toepasbare richtlijn maakten. De wetenschappelijke onderbouwing was in zijn beleving ondersteunend aan het luisteren naar de ervaringen. ‘Mijn inzet komt voort uit wat ik zelf heb meegemaakt. Ik wil bijdragen aan een systeem dat wél werkt. En dat begint met luisteren, zoals ook voor deze richtlijn is gedaan.’